Zamanaşımı (işçilik alacakları)

Tanım

Alacağın süre geçtikten sonra dava edilmesinin zamanaşımı itirazıyla engellenebilmesidir. İş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla ücret, yıllık izin ücreti ve kıdem tazminatı ile bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan (ihbar) tazminatının zamanaşımı süresi 5 yıldır (İşK m.32, Ek m.3). Genel kurala göre süre alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149); kıdem tazminatında başlangıç somut olaya göre değişebilir, kıdeme özgü Yargıtay uygulaması bu sitede doğrulanmadığı için kesin başlangıç anı verilmiyor. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur (İMK m.3/17). Ek m.3, 7036 sayılı Kanunla eklenmiştir (kabul 12.10.2017, Resmî Gazete 25.10.2017); yürürlük tarihinden önce sona eren sözleşmelere ilişkin geçiş kuralı bu sitede anlatılmıyor. Bu süre, işe iadedeki 1 ay ve 2 haftalık sürelerden ayrıdır. Fazla çalışma ücretinin zamanaşımı süresi ve başlangıcı bu sitede anlatılmıyor.

4857 s. İşK m.32, Ek m.3; TBK m.149; İMK m.3/17

Örnek

Temsilî örnek

Sözleşmesi altı yıl önce sona eren bir işçi, ödenmeyen kıdem tazminatını ister ve işveren zamanaşımı itirazı ileri sürer. İş sözleşmesinden kaynaklanan kıdem tazminatının zamanaşımı süresi 5 yıldır. Genel kurala göre süre alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar. Süre sözleşmenin sona erdiği günden işlemeye başlamışsa 5 yıl dolmuş olur ve zamanaşımı itirazı ileri sürülebilir; ancak kıdemde başlangıç anı somut olaya göre değişebilir. İşçi süre dolmadan arabulucuya başvurmuşsa, başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur (İMK m.3/17).

Sık karıştırılan

İşe iade süreleri: İşçilik alacaklarındaki 5 yıllık zamanaşımı süresi, işe iadedeki 1 ay ve 2 haftalık sürelerden ayrıdır.
Muaccel: Muaccel, alacağın istenebilir hâle gelmiş olması demektir; genel kurala göre zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar (TBK m.149).

Süreler

Durum	Süre	Ne zaman başlar?	Dayanak
Kıdem tazminatı alacağının zamanaşımı Dosya 020	5 yıl.	Sürenin ne zaman başladığı somut olaya bağlı olabilir; bu dosyada anlatılmıyor. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabulucu bürosuna başvurudan son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (İMK m.3). Bu kuralın İşK m.26'daki fesih hakkı süresine etkisi bu sayfada anlatılmıyor.	İşK Ek m.3; İMK m.3
İşe iade için arabulucuya başvuru Dosya 022	1 ay	Fesih bildiriminin tebliği tarihi. İş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimler her hâlde yazılı yapılır (İşK m.109); yazılı bildirim yapılmadığı durumda sürenin başlangıcı bu sayfada anlatılmıyor, feshin size bildirildiği günden (önel verilse bile) saymak güvenlidir. Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir; doğrudan açılan davanın ret kararı kesinleşirse, kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren 2 hafta içinde arabulucuya başvurulabilir (kanundaki ek yol; hangi hâllerde işlediği bu sayfada ele alınmadı). Süre kısadır: 1 aylık süre kaçırılırsa işe iade yolu kapanabilir; ayrıntısı bu sayfada yok. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez; bu durma kuralının İŞKUR başvuru süresine etkisi bu sayfada ele alınmadı.	İşK m.20/1; İMK m.3/2, m.3/17
Kıdem, ihbar, yıllık izin ücreti gibi işçilik alacakları Dosya 022	Arabulucuya başvuru dava şartıdır; zamanaşımı 5 yıl	Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti ile ücret alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır; bu süreler işe iadenin 1 ay ve 2 haftalık sürelerinden ayrıdır. Zamanaşımının başlangıç anı bu sayfada ele alınmadı; kıdem tazminatının şartları ayrı bir dosyada ele alınıyor.	İMK m.3/1; İşK m.32, Ek madde 3
Aynı işverenin işyerlerinde geçen sürelerin birleştirilmesi Dosya 023	Fasılalı süreler toplanır; istisnaları vardır	Her çalışma döneminin başladığı tarihten itibaren aynı işverendeki süreler birlikte hesaplanır; ancak Yargıtay'a göre istifayla sona eren önceki dönem hesaba katılmaz, gerçekten sona ermiş ve kıdemi ödenmiş dönem ikinci kez sayılmaz. Sözleşme sürerken "kıdem" adıyla yapılan ödeme avans sayılır: sözleşme sonunda kıdem tazminatı hakkı doğarsa tüm süre hesaplanır ve avans yasal faiziyle mahsup edilir. Önceki dönem kıdem tazminatı hakkı doğuracak biçimde bitmiş ama kıdem ödenmemişse o süre sonraki hizmete eklenir; ancak zamanaşımı def'i ileri sürülürse ve ara verilen dönem önceki dönemin bittiği tarihte zamanaşımını aşmışsa önceki hizmet hesaplanmaz.	1475 s. İşK m.14 ve Yargıtay 9. HD 2025/5419 E., 2025/6183 K.
Kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı Dosya 023	5 yıl	Genel kurala göre süre alacağın muaccel (istenebilir hâle gelmiş) olmasıyla işlemeye başlar; kıdemde başlangıç somut olaya göre değişebilir. Süre geçerse alacağın istenmesi zamanaşımı engeline takılabilir. Ek m.3, 7036 sayılı Kanunla eklenmiştir (kabul tarihi 12.10.2017, Resmî Gazete'de yayımı 25.10.2017); yürürlük tarihinden önce sona eren sözleşmeler için geçiş kuralı (Geçici m.8) bu sayfada anlatılmıyor.	4857 s. İşK Ek m.3; TBK m.149
Dava açmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 023	Dava şartı; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur	Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (İMK m.3/17); arabulucuya başvurulmamışsa dava şartı eksik kalır. Arabuluculuğun bu tablodaki öteki sürelere (ör. fesih hakkını kullanma süresi) etkisi burada anlatılmıyor.	7036 s. İMK m.3
Bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminatın (ihbar tazminatının) zamanaşımı Dosya 024	5 yıl	25.10.2017'den sonra sona eren sözleşmelerde uygulanır; sürenin başlangıç anı bu sayfada ele alınmadı. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.	İşK Ek m.3/b; İşK Geçici m.8; İMK m.3/17
İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı davası (işverenin açacağı ihbar tazminatı davası dahil) Dosya 024	Dava açmadan önce arabulucuya başvuru (dava şartı)	Dava açılmadan önce. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.	İMK m.3/1, 3/2, 3/17
Yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi Dosya 025	5 yıl	İş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren; 25.10.2017'den sonra sona eren iş sözleşmelerinde uygulanır, daha önce başlamış süreler eski hükümlere tabi olmaya devam eder. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur. İşK kapsamında (m.4 bazı işleri hariç tutar).	İşK Ek m.3, Geçici m.8, m.59/1; İMK m.3/17
Yıllık izin ücreti alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 025	Dava şartı	Dava açılmadan önce; işçi veya işveren alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.	İMK m.3/1, 3/2, 3/17
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ücret alacaklarında zamanaşımı Dosya 026	5 yıl	Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır; başlangıç anı bu sayfada anlatılmıyor. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.	İşK m.32; İMK m.3/17
Ücret alacağı için dava açılmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 026	Dava şartı	İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; başvurulmadan dava açılırsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur; arabuluculuk sürelerinin ayrıntısı bu sayfada anlatılmıyor.	İMK m.3/1-2, m.3/17

Bu terimin geçtiği dosyalar

İlgili terimler

Sözlüğe dön