Haklarını Öğren
DOSYA Nº 027 · İŞÇİ HAKLARI
Fazla Mesai Nasıl İspatlanır? Haftalık 45 Saat ve %50 Zam
Yayın: · Mevzuat kontrol: 18.10.2026
Fazla mesai nasıl ispatlanır? Haftalık 45 saat, %50 zam, serbest zaman, bordro ve tanık.
Hazırlayan: Haklarını Öğren editörlüğü. Avukat onayı değildir. Nasıl hazırlanıyor?
Dosya
Kısa cevap
İş Kanunu kapsamında haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır; her saat için ücret %50 yükseltilir. Sözleşmede süre 45'in altındaysa 45'e kadar olan çalışma %25 yükseltilir. Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve yılda 270 saati aşamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre işçi ispatlar; imzalı bordroda görünen kısım ödenmiş sayılır. Yurt dışındaki işyerlerine ilişkin iki kararında aynı daire, imzalı bordroda fazla çalışma görünüyorsa fazlasının ihtirazi kayıt varsa her türlü delille, yoksa yazılı belgeyle ispatlanacağını belirtmiştir. Sonuç olaya göre değişir.
Genel bilgilendirmedir; her olayın ayrıntısı sonucu değiştirebilir. Ayrıntılar, istisnalar ve kaynaklar aşağıda.
Video metniKapat
Fazla çalıştığınızı nasıl gösterirsiniz?
Vaka: aylardır akşamları geç çıkıyorsunuz; bordroda fazla çalışma yok, bordro imzalı. Video, İş Kanunu kapsamındaki işçiler içindir.
Çalışma süresi genel olarak haftada en çok 45 saattir. Fazla çalışma, haftalık 45'i aşan çalışmadır; her saatin ücreti %50 yükseltilir. Sözleşmede haftalık süre kırk beşin altındaysa, ortalamayı aşıp 45'e kadar yapılan çalışma fazla sürelerle çalışmadır; zam %20 beştir.
Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir; Yönetmeliğe göre onay yazılıdır, zorunlu nedenlerle ya da olağanüstü durumlarda aranmaz, 30 gün önceden yazılı bildirimle geri alınabilir. Fazla çalışma yılda 270 saati aşamaz. İşçi isterse zam yerine serbest zaman alabilir: fazla çalışmada saat başına 1 saat otuz dakika, fazla sürelerle çalışmada 1 saat 15 dakika; Yönetmeliğe göre yazılı başvuruyla, işverenin belirlediği tarihten itibaren 6 ay içinde.
Denkleştirmede anlaşmayla günlere farklı dağıtılan haftalık süre, günde 11 saati aşmamak koşuluyla, 2 ayda (toplu iş sözleşmesiyle 4 aya kadar; turizmde farklı) haftalık ortalama 45'i aşmadıkça, bazı haftalar 45'i aşsa da fazla çalışma sayılmaz. Zorunlu nedenle yapılan fazla çalışmada da zam uygulanır. Gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz; Yönetmeliğe göre gündüz işine eklenen fazla çalışma geceye sarkabilir. Kanun ve Yönetmelik bazı işlerde ve işçilerde de yasaklar.
Yargıtay dokuzuncu hukuk dairesi kararlarına göre fazla çalışmayı iddia eden işçi ispatlar; yazılı belgelerle ispatlanamazsa tanık beyanıyla sonuca gidilir; çalışma düzenini bilmeyen ya da bilmesi mümkün olmayan tanığa değer verilmez. İmzalı bordro sahtelik ispatlanana kadar kesin delildir; görünen fazla çalışma ödenmiş sayılır. Yurt dışındaki işyerlerine ilişkin iki kararında aynı daire, bordroda fazla çalışma ödenmiş görünüyorsa, fazlasının ihtirazi kayıt varsa her türlü delille, yoksa yazılı belgeyle ispatlanacağını söylemiştir. Sonuç olaya göre değişir; bordroda fazla çalışma hiç yoksa anlatılmıyor.
Giriş çıkış kayıtlarını ve çalışma düzenini bilen arkadaşlarınızı not etmek mümkündür. İşçi alacağı davasından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabuluculukta anlaşılan konularda dava açılamaz; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur. Zamanaşımı süresi anlatılmıyor; avukata, maddi imkânınız yoksa baro adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.
Vaka
Aylardır akşamları geç çıkıyorsunuz; bordroda fazla çalışma yok, bordro imzalı. Video, İş Kanunu (İşK) kapsamındaki işçiler içindir. İşK m.4 bazı işleri kapsam dışı bırakır (ör. ev hizmetleri; deniz ve hava taşıma işleri kısmen: havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler yeniden kapsamdadır); ayrıntısı anlatılmıyor.
Kanun ne diyor?
- Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir (İşK m.63). Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır; her saat için ücret, saat başına düşen miktarın %50 yükseltilmesiyle ödenir (İşK m.41).
- Haftalık süre sözleşmelerle 45 saatin altında belirlenmişse, ortalamayı aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmadır (%25; İşK m.41).
- Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı gerekir; fazla çalışma bir yılda 270 saatten fazla olamaz (İşK m.41); aşan çalışmanın karşılığı anlatılmıyor.
- İşçi isterse zam yerine, fazla çalıştığı her saat için 1 saat 30 dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat için 1 saat 15 dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir; altı ay zarfında, ücretinde kesinti olmadan (İşK m.41).
- Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026): onay yazılıdır; zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda aranmaz; işçi onayı 30 gün önceden yazılı bildirerek geri alabilir; serbest zaman yazılı başvuruyla, işverenin belirlediği tarihten itibaren kullanılır.
Yargıtay ne diyor?
(kanun değil, Yargıtay yorumu)
- 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre (9. HD 2025/9772 E., 2026/4402 K.; 2025/5039 E., 2025/8443 K.; 2024/9690 E., 2024/15652 K.): fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi ispatla yükümlüdür; yazılı belgelerle ispatlanamazsa tanık beyanları ile sonuca gidilir; çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilmez; imzalı bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delildir.
- Yurt dışındaki işyerlerine ilişkin iki kararında (9. HD 2025/5039 E.; 2024/9690 E.) aynı daire: imzalı bordroda fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki kaydı (ihtirazi kayıt) varsa bordroda görünenden fazlası her türlü delille, bordro imzalı ve ihtirazi kayıtsızsa yazılı belgeyle ispatlanır. Bordroda fazla çalışma hiç yoksa ya da işyeri yurt içindeyse uygulanışı anlatılmıyor. Sonuç olaya göre değişir.
İstisnalar ve sınırlar
- Tarafların anlaşması ile haftalık süre günlere, günde 11 saati aşmamak koşuluyla farklı dağıtılabilir; iki aylık süre içinde haftalık ortalama 45 saati aşamaz (denkleştirme; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar; turizm sektöründe dört ay, toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar). Ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz (m.41, m.63).
- Zorunlu nedenle yapılan fazla çalışmada da zamlı ücret hükümleri uygulanır (m.42).
- Gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz (m.41, m.69; Yönetmelik m.7/b); şu kadar ki Yönetmeliğe göre (kanun değil) gündüz işi sayılan çalışmalara ek olarak Yönetmelikte öngörülen fazla çalışmalar gece döneminde yapılabilir. Gece çalışmaları 7,5 saati geçemez; turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol arama-sondaj işlerinde işçinin yazılı onayıyla 7,5 saatin üzerinde yaptırılabilir (m.69). Yasağa rağmen yapılan çalışmanın karşılığı anlatılmıyor.
- Kanun ve Yönetmelik bazı işlerde ve işçilerde de yasaklar; sayım yok. Zamanaşımı süresi anlatılmıyor.
Ne yapabilirsiniz?
Giriş çıkış kayıtlarını ve çalışma düzenini bilen arkadaşlarınızı not etmeniz mümkündür. İşçi alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (İMK m.3/1); başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur (m.3/17); arabuluculukta anlaşılan konularda dava açılamaz (Arabuluculuk Kanunu, HUAK m.18/5). Süre kaçmadan avukata, maddi imkânınız yoksa baro adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.
Süreler
| Durum | Süre | Ne zaman başlar? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Normal haftalık çalışma süresi (4857 sayılı İş Kanunu kapsamında) | Genel olarak haftada en çok 45 saat | Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür; taraflar anlaşırsa günlere farklı dağıtılabilir, ancak günde 11 saati aşmamak koşuluyla. İş Kanunu bazı işleri kapsam dışı bırakır (ör. ev hizmetleri; deniz ve hava taşıma işleri kısmen: havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler yeniden kapsamdadır; İşK m.4); bu sayfada kapsam ayrıntısı anlatılmıyor. | İşK m.4, m.63 |
| Fazla çalışma ücreti | Saat ücreti %50 yükseltilir | Haftalık 45 saati aşan çalışmanın her saati için; denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz. | İşK m.41 |
| Fazla sürelerle çalışma | Saat ücreti %25 yükseltilir | Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, ortalama haftalık süreyi aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışma için. | İşK m.41 |
| Fazla çalışmanın yıllık sınırı ve onay | Bir yılda en çok 270 saat | Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı gerekir. Sınırı aşan çalışmanın karşılığı bu sayfada anlatılmıyor. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) onay yazılıdır, zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda aranmaz ve işçi onayı 30 gün önceden işverene yazılı bildirerek geri alabilir. | İşK m.41; Yönetmelik m.9 |
| Denkleştirme | Genel olarak iki ay (toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar); turizm sektöründe dört ay (toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar) | Taraflar anlaşırsa haftalık süre günlere farklı dağıtılabilir (günde 11 saati aşmamak koşuluyla); bu hâlde iki aylık süre içinde haftalık ortalama 45 saati aşamaz. Ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz. Turizm sektöründe denkleştirme süresi dört aydır (İşK m.63). | İşK m.41, m.63 |
| Zam yerine serbest zaman | Fazla çalışmanın her saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmanın her saati için 1 saat 15 dakika; altı ay zarfında | İşçi isterse. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) işverene yazılı başvurulur ve serbest zaman işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren kullanılır. | İşK m.41; Yönetmelik m.6 |
| Gece çalışmasında fazla çalışma | Gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz | Gece, en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat süren dönemdir (İşK m.69). Gece çalışmaları 7,5 saati geçemez; turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri kapsamında yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) gece sayılan gün döneminde yürütülen işlerde fazla çalışma yaptırılamaz, şu kadar ki gündüz işi sayılan çalışmalara ek olarak Yönetmelikte öngörülen fazla çalışmalar gece döneminde yapılabilir (m.7/b); bu istisnanın kapsamı bu sayfada anlatılmıyor. Gece çalışmasında fazla çalışma yasağına ya da 7,5 saat sınırına rağmen yapılan çalışmanın karşılığı bu sayfada anlatılmıyor. | İşK m.41, m.69; Yönetmelik m.7 |
| Fazla çalışma ücreti için dava açmadan önce arabulucuya başvuru | Dava şartı | Kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur. Arabuluculukta anlaşılan konularda dava açılamaz (HUAK m.18/5). Zamanaşımı süresi bu sayfada anlatılmıyor; süre kaçmadan avukata, maddi imkânınız yoksa baro adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz. | İMK m.3/1, m.3/17; HUAK m.18/5 |
Sık yapılan yanlışlar
Yanlış: Haftalık 45 saati aşan her hafta fazla mesaidir.
Doğrusu: Denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama 45 saati aşmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Denkleştirme süresi genel olarak iki aydır; toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar artırılabilir (turizm sektöründe dört ay, toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar); günlük çalışma 11 saati aşmamalıdır.
Yanlış: Sözleşmede 40 saat yazıyorsa 40 saatten sonrası da %50 zamlıdır.
Doğrusu: %50 yalnız haftalık 45 saati aşan çalışmaya uygulanır. Sözleşmede süre 45 saatin altında belirlenmişse, ortalamayı aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve saat ücreti %25 yükseltilir.
Yanlış: Serbest zaman, işçinin istediği gün kullandığı izindir.
Doğrusu: İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir: fazla çalışmanın her saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmanın her saati için 1 saat 15 dakika. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) işverene yazılı başvurulur ve serbest zaman işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren kullanılır; kanuna göre altı ay zarfında kullanılır.
Yanlış: İşçi bir kez onay verdi mi, fazla çalışmak zorundadır.
Doğrusu: Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) onay yazılıdır ve işçi verdiği onayı otuz gün önceden işverene yazılı bildirerek geri alabilir; zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma için onay aranmaz. Fazla çalışma bir yılda 270 saati aşamaz.
Yanlış: Acil işte fazla mesai ücreti ödenmez.
Doğrusu: Zorunlu sebeplerle yapılan fazla çalışmalar için de zamlı ücret (%50, %25) ve serbest zaman hükümleri uygulanır (m.42; m.41 birinci, ikinci ve üçüncü fıkralar).
Yanlış: İmzalı bordro varsa fazla mesai konusu her durumda kapanmıştır.
Doğrusu: Kesin bir cevap yok; sonuç olaya göre değişir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre imzalı bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delildir ve imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır. Yurt dışındaki işyerlerine ilişkin iki kararında aynı daire, imzalı bordroda fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki kaydı (ihtirazi kayıt) varsa bordroda görünenden daha fazla çalışmanın her türlü delille, bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda ise yazılı belgeyle ispat edileceğini belirtmiştir. Bordroda fazla çalışma satırı hiç yoksa bu kuralların nasıl uygulanacağı ve ihtirazi kayıt ayrımının yurt içi işyerlerine uygulanışı bu sayfada anlatılmıyor.
Yanlış: Giriş-çıkış kaydı yoksa fazla mesai hiç ispatlanamaz.
Doğrusu: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre işyeri kayıtları, özellikle giriş ve çıkışı gösteren belgeler delildir; fazla çalışma bu tür yazılı belgelerle ispatlanamazsa tanık beyanları ile sonuca gidilir. Çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez. Sonuç olaya göre değişir.
Sık sorulan sorular
1Fazla mesai haftalık kaç saatten sonra başlar?
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında genel olarak çalışma süresi haftada en çok 45 saattir; fazla çalışma haftalık 45 saati aşan çalışmadır (m.63, m.41). Denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz.
2Fazla mesai ücreti nasıl ödenir?
Fazla çalışmanın her saati için ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %50 yükseltilmesiyle ödenir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, ortalamayı aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışma için artış %25'tir (m.41). Bu sayfada tutar hesabı yapılmaz.
3Fazla mesai yerine izin kullanılabilir mi?
İşçi isterse zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir: fazla çalışmanın her saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmanın her saati için 1 saat 15 dakika; kanuna göre altı ay zarfında kullanılır (m.41). Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) işverene yazılı başvurulur ve serbest zaman işverenin belirlediği tarihten itibaren kullanılır.
4Yılda en çok kaç saat fazla mesai yapılabilir?
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz; ayrıca işçinin onayı gerekir (m.41). Sınırı aşan çalışmanın karşılığı bu sayfada anlatılmıyor. Onay Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) yazılıdır, zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda aranmaz.
5Gece çalışmasında fazla mesai yapılır mı?
Gece, en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat süren dönemdir (İşK m.69). Gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz (İşK m.41, m.69). Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) gece sayılan gün döneminde yürütülen işlerde fazla çalışma yaptırılamaz, şu kadar ki gündüz işi sayılan çalışmalara ek olarak Yönetmelikte öngörülen fazla çalışmalar gece döneminde yapılabilir (m.7/b); bu istisnanın kapsamı bu sayfada anlatılmıyor. Gece çalışmasında fazla çalışma yasağına ya da 7,5 saat sınırına rağmen yapılan çalışmanın karşılığı bu sayfada anlatılmıyor.
6Fazla mesaiyi kim ispatlar?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. İşyeri kayıtları, özellikle giriş ve çıkışı gösteren belgeler delildir; yazılı belgelerle ispatlanamazsa tanık beyanları ile sonuca gidilir. Sonuç olaya göre değişir.
7İmzalı bordro varsa fazla mesai istenebilir mi?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre imzalı bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delildir; imzalı bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır. Yurt dışındaki işyerlerine ilişkin iki kararında aynı daire, imzalı bordroda fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki kaydı (ihtirazi kayıt) varsa bordroda görünenden fazlasının her türlü delille, ihtirazi kayıtsız imzalı bordroda ise yazılı belgeyle ispat edileceğini belirtmiştir. Bordroda fazla çalışma satırı hiç yoksa bu kuralların nasıl uygulanacağı ve ihtirazi kayıt ayrımının yurt içi işyerlerine uygulanışı bu sayfada anlatılmıyor. Sonuç olaya göre değişir.
8Fazla mesai için tanık dinlenir mi?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre yazılı belgelerle ispatlanamayan fazla çalışmada tanık beyanları ile sonuca gidilir; işyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez. Sonuç olaya göre değişir.
9Fazla mesai alacağı için dava açmadan önce ne gerekir?
Kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (İMK m.3/1). Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur (m.3/17). Arabuluculukta anlaşılan konularda dava açılamaz (HUAK m.18/5). Zamanaşımı süresi bu sayfada anlatılmıyor; süre kaçmadan avukata, maddi imkânınız yoksa baro adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.
Bağlantılı dosyalar
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu — mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4857.pdf · 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.7036.pdf · 6325 sayılı HUAK — mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6325.pdf · Fazla Çalışma Yönetmeliği — csgb.gov.tr
Bu sayfada bir hata mı gördünüz? Düzeltme bildirin (e-posta uygulamanız hazır bir şablonla açılır; açılmazsa iletisim@haklariniogren.com adresine yazabilirsiniz)