İşçi İstifa Etti: Dilekçe ve İbraname İşveren İçin Ne Zaman Geçerli?

İstifa, işçinin fesih beyanıdır. Yargıtay'ın üç kararında (ikisi aynı olaydan), haklı neden ve bildirim süresi olmadan sözleşmeyi bitiren işçinin feshi istifa olarak değerlendirilmiş ve istifa iradesi karşı tarafa ulaşınca iş ilişkisinin sona ereceği belirtilmiştir (bildirim süresi tanımadan yapılan fesih bağlamında); bildirim süresi verilen fesihte ise kanun sözleşmeyi bildirim süresi dolunca feshedilmiş sayar (m.17/2). Bir kanun yararına bozma kararında karşı tarafın kabulüne gerek olmadığı da belirtildi (kesin içtihat değildir). İş Kanunu kapsamında kanun, işverenin fesih bildirimini yazılı yapmasını arar (m.19) ve iş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimlerin her hâlde yazılı yapılacağını da yazar (m.109); bunun işçinin sözlü istifasının geçerliliğine ve ispatına etkisi bu sayfada anlatılmıyor. İşçi bildirim süresine uymazsa tazminat doğabilir (m.17/4; Dosya 024, 041).

Yargıtay'ın üç kararında, işverenin tazminatların derhâl ödeneceği sözüyle (iki karar) ya da tazminatların derhâl ödenmesi ve benzeri baskılarla (bir karar) yazılı istifa dilekçesi istemesi ve işçinin buna uyması hâlinde gerçek istifa iradesinden söz edilemeyeceği, feshin işverence gerçekleştirildiğinin kabul edileceği belirtilmiştir; iki karar aynı yurt dışı şantiye olayıdır, üçüncüsü ayrı olaydır, sonuç somut olaya göre değişir. İmzalı dilekçe varsa önce işçinin irade bozukluğu ya da imza inkârı iddiası araştırılır; bir kararda, imzayı kabul eden işçinin iddiası ispatlanamayınca dilekçeye değer verildi (olaya özgü). Herkes dayandığı olguyu ispatlar; irade bozukluğunda tanık dinlenebilir. Fesih işverence yapılmış sayılırsa iş güvencesi şartları varsa işe iade ve tazminat tartışması başlar (Dosya 022); işe iade için arabulucuya başvuru gibi süreler kısadır (sayfadaki süreler bölümüne bakın).

Bu soruyu doğrudan cevaplayan bir kanun hükmü ya da Yargıtay cümlesi bulunamadı; bu sayfada anlatılmıyor. İncelenen kararlardaki iki cümle zıt yönde okunabilir: üç kararda (ikisi aynı olaydan; bildirim süresi tanımadan yapılan fesih bağlamında) istifa iradesinin karşı tarafa ulaşmasıyla iş ilişkisinin sona erdiği belirtilmiştir; bir kararın ilke cümlelerinde ise dilekçe işleme konulmamış ve işçi çalışmaya devam ediyorsa gerçek istifadan söz edilemeyeceği yazılmıştır (olay başka gerekçeyle çözüldü). İkisi de istifadan dönmenin sonucunu söylemez; 'dönülebilir' ya da 'dönülemez' diye okunmamalıdır.

TBK m.420'ye göre ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin noksansız ve banka aracılığıyla yapılması gerekir; bu unsurları taşımayan ibra kesin hükümsüzdür. Bu unsurları taşıyan ibra kanunun aradığı şartları karşılar; ancak irade bozukluğu iddiası (TBK m.37-39; korkutmanın koşulları m.38) ayrıca ileri sürülebilir. Dava ve başvuru süreleri anlatılmıyor.

Hayır, banka aracılığı ibranın şartıdır; banka dışı ödemede ibra geçersiz olur. Yargıtay'a göre ise borç ibra yerine tamamen veya kısmen ifa yoluyla sona ermiş olabilir; bunun için ödemenin belgeyle gösterilmesi gerekir (ödeme belgesi bulunmayan ibranamedeki tutar mahsup edilemez). Gerçek tutarı içermeyen belge, içerdiği miktarla sınırlı makbuz hükmündedir (yani yalnız o miktarın ödendiğini gösterir, ibra sayılmaz) ve bu hâlde de ödemenin banka aracılığıyla yapılması zorunludur.

İbra için TBK m.420'nin şartları aranır; bu şartlar taşınmıyorsa ibra kesin hükümsüzdür. Bu tür cümleleri özel olarak inceleyen bir Yargıtay kararı bulunamadı.

İkale, tarafların sözleşmeyi karşılıklı bitirmesidir; arşivlenen 4857 ve TBK metinlerinde 'ikale' sözü geçmez, sözleşme serbestisinden çıkarılır (TBK m.26). İncelenen kararlarda Yargıtay Dairesinin ikale ile ilgili genel nitelikteki tek cümlesi, istifaya rağmen tarafların belirli bir süre daha çalışma iradesi birleşirse süre sonunda sözleşmenin ikale yoluyla sona erdiğinin kabul edileceğidir; olay başka gerekçeyle çözüldü. İkalenin geçerlilik ölçütleri ('makul yarar', şekil), ikalede kıdem-ihbar hakları ve çıkış kodu için Daire cümlesi bulunamadı; anlatılmıyor.

E-sigorta listesinde 'belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa)' ve 'işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi' ayrı kodlardır. Kodun hakları nasıl etkilediği olaya göre değişir; ikale için hangi kodun doğru olduğu anlatılmıyor. Ayrıntı: Dosya 030 ve 042.

'İstifa eden alamaz' ya da 'alır' diye düz bir cümle kurulmaz. Kıdem tazminatı 1475 sayılı Kanun m.14'te sayılan fesih hâllerinde doğar; listede salt 'istifa' yazmaz; işçinin 4857 m.24'teki haklı nedenlere dayanan feshi (1475 m.14/2'deki '16 ncı madde' atfı, 4857 Geçici m.1 ile m.24'e yapılmış sayılır), muvazzaf askerlik (m.14/3) gibi sayılan hâller vardır. Baskıyla alınan istifa işverence fesih sayılırsa tazminat tartışması fesih nedenine göre yapılır (Dosya 022). Şartlar: Dosya 020 ve 023.