Haklarını Öğren
İbraname (ibra sözleşmesi)
Tanım
İbra, borcun ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılmasıdır (TBK m.132); işçi alacağında ibraname, işçinin alacağından vazgeçtiğini gösteren belgedir. TBK m.420/2'ye göre işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır; bu unsurları taşımayan ibra kesin hükümsüzdür; gerçek tutarın ödendiğini içermeyen belge ise içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir, o hâlde de ödemenin banka aracılığıyla yapılması gerekir (m.420/3). Şartlara uyan ve irade bozukluğu taşımayan ibra işveren için de geçerlidir. Banka dışı ödemede ibra geçersiz olsa da Yargıtay'a göre borç ödemeyle (ifa) tamamen veya kısmen sona ermiş olabilir; ancak ödemenin belgeyle gösterilmesi gerekir. Yargıtay'ın 2020 tarihli bir kararına göre 1 aylık bekleme yalnız ibranın düzenlenme zamanıyla ilgilidir; fesihle muaccel olan alacakların ödeme tarihi 1 ay ertelenmiş olmaz. Usulüne uygun arabuluculuk anlaşma belgesi ibradan ayrı bir konudur.
TBK m.132, m.420/2, m.420/3; 9. HD 2025/6206 E., 2025/7368 K.; 9. HD 2020/1206 E., 2020/8776 K.
Örnek
Temsilî örnek
Bir işçi, iş sözleşmesinin sona erdiği gün işverenin verdiği ve alacaklarını aldığını yazan ibranameyi imzalar; belgede alacağın türü ve miktarı yazılı değildir. Kanuna göre işçi ibrası yazılı olmalı, sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra yapılmalı, alacağın türü ve miktarı açıkça yazılmalı, ödeme noksansız ve banka aracılığıyla yapılmalıdır. Bu unsurları taşımayan ibra kesin hükümsüzdür; şartlara uyan ve irade bozukluğu taşımayan ibra ise geçerli sayılır. Yargıtay'a göre ödeme banka dışı yolla yapılmışsa ibra geçersiz olsa da borç ödemeyle sona ermiş olabilir. Ancak ödemenin belgeyle gösterilmesi gerekir.
Sık karıştırılan
Arabuluculuk anlaşma belgesi: Usulüne uygun arabuluculuk anlaşma belgesi ibradan ayrı bir konudur. Yargıtay'ın bir kararına göre TBK m.420'deki ibra şartları, örneğin 1 aylık bekleme, usulüne uygun yürütülmüş arabuluculuk anlaşması için aranmaz.
İrade bozukluğu (baskı): Korkutma sonucu sözleşme yapan taraf, korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.37, 39). Bu hükümlerin ibraya nasıl uygulandığı sitede anlatılmıyor; ibranın şartları ayrı bir sorudur.
Süreler
| Durum | Süre | Ne zaman başlar? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İbra sözleşmesi: sözleşme bittikten sonra bekleme süresi (TBK m.420/2) Dosya 021 | En az 1 ay | İbra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak sayılır; işe girerken, çalışırken ya da sözleşmenin bittiği gün imzalanan ibra bu şartı karşılamaz. Bu süre dört şarttan biridir: ibranın yazılı olması, alacağın türü ve miktarının açıkça yazılması, ödemenin noksansız ve banka aracılığıyla yapılması da gerekir. Şartları taşımayan ibra kesin hükümsüzdür; şartlara uyan ve irade bozukluğu taşımayan ibra ise işveren için de geçerlidir. | TBK m.420/2 |
| Bir aylık bekleme ile ödeme zamanı (Yargıtay'ın bir kararına göre) Dosya 021 | 1 aylık bekleme yalnız ibranın imzalanma zamanıyla ilgilidir; fesihle muaccel olan tazminat ve ücret alacaklarının ödeme tarihi 1 ay ertelenmiş olmaz (Yargıtay'ın bir kararına göre) | Kanun metninde süre, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak sayılır. Yargıtay'ın 2020 tarihli bir kararına göre geçerli ve haklı neden iddialarına dayanan fesihlerde de ibraname için bu bekleme gerekir. Karar tek bir karardır; sonuç somut olaya göre değişir. | TBK m.420/2; 9. HD 2020/1206 E., 2020/8776 K., 22.09.2020 |