Ev Sahibi Kilidi Değiştirirse Ne Olur? Eşyalar ve Kesinti

Kiracı da kira için evi teslim aldığı için zilyettir (TMK m.973-974). Yargıtay ceza dairelerinin kilit değiştirme olaylarındaki kararlarında eylem kimi zaman konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116), kimi zaman hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m.154) olarak değerlendirilmiş; suç olup olmadığı ve türü somut olaya göre değişir. İki suçun temel hâli şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi 6 aydır (TCK m.73, 116, 154). Zilyetlik davası ayrıca, fiili ve failini öğrenmeden başlayarak 2 ay içinde ve her hâlde fiilin üzerinden 1 yıl geçmeden açılmalıdır (TMK m.984). Ev sahibinin kanundaki yolları iki tanedir: yazılı süre, fesih bildirimi ve tahliye davası (TBK m.315) ya da ev sahibi isterse ihtarı içeren ödeme emriyle icra yolu (İİK m.269, 269/a).

Yargıtay ceza dairelerinin kilit değiştirme olaylarındaki kararlarında eylem kimi zaman konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116), kimi zaman hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m.154) olarak değerlendirilmiş; suç olup olmadığı ve türü somut olaya göre değişir. Örneğin 8. Ceza Dairesi bir kararında (konut, 2021/16898 E., 2023/8316 K.), tahliye için yasal yollar dururken yapılan kilit değiştirmeyi konut dokunulmazlığının ihlali olarak değerlendiren nitelendirmeyi onamış; 2. Ceza Dairesi bir kararında (konut, 2023/11321 E., 2023/3897 K.) hakkı olmayan yere tecavüzü kabul etmiştir. Bu yüzden suç tipi kesin değildir. İki suçun temel hâli (TCK m.116/1, 154/1) şikâyete bağlıdır; cebir, tehdit ya da gece vakti işlenmesi nitelikli hâlinin (TCK m.116/4) şikâyete bağlı olup olmadığı bu dosyada incelenmedi.

Konut dahil taşınmaz kiralarında ev sahibinin hapis hakkı vardır; kiracı taşınmak isterse ev sahibi alacağını güvence altına alacak miktardaki taşınırı sulh hâkiminin veya icra müdürünün kararıyla alıkoyabilir (TBK m.336, 338). Hapis hakkı haczedilemeyen mallarda kullanılamaz. Ev sahibi önceden takip yapmadan hapis hakkını geçici olarak korumak için icra dairesinin yardımını da isteyebilir (İİK m.270). Eşyanın alınmasının ya da atılmasının ceza sonucu bu dosyada anlatılmıyor.

Ev sahibi, evi sözleşme süresince kullanıma elverişli durumda bulundurmakla yükümlüdür; bu hüküm konutta kiracı aleyhine değiştirilemez (TBK m.301). Elektrik kesintisini dağıtım şirketi yapar. EPDK Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin güncel metninde (25.10.2026 kontrolü) m.49/1'de kesme hâlleri sayılmıştır; ayrıca tüketicinin perakende satış sözleşmesi sonlandırma başvurusu üzerine dağıtım şirketi, kentsel ve kentaltı dağıtım bölgesinde bildirimi izleyen en geç bir gün, kırsal dağıtım bölgesinde en geç 2 gün içinde son endeks değerlerini alarak kullanım yerinin elektriğini keser (m.24/2). Bu yüzden aboneliğin kimin adına olduğu önemlidir. m.49/1 listesinde 'ev sahibinin talebi' ayrıca yazılı değildir; bu, listeden çıkarılan bir sonuçtur (yoruma açık). Ev sahibi abone iken kiracı oturuyorken aboneliğin kapatılmasının sonucu bu dosyada anlatılmıyor; Kesintinin ceza sonucu ile su ve doğalgaz kuralları da anlatılmıyor.

Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille zarar veren, zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1). Kiralanan sonradan ayıplı duruma gelirse kiracı ayıbın giderilmesini, kira bedelinden orantılı indirimi ya da zararının giderilmesini isteyebilir (TBK m.305); kesintinin ayıp sayılması hükmün lafzından çıkarımdır. Bunlar talep haklarıdır; kirayı kendi başınıza eksik ya da hiç ödemek, ev sahibine TBK m.315'teki yazılı süre ve fesih bildirimi yolunu açabilir. Hangi hâllerde kiradan indirim yapılabileceği bu dosyada anlatılmıyor. Yargıtay'ın bir kararında (6. HD, işyeri, 2013/12942 E., 2014/4437 K.) kiracının kilit değiştirilmesinden doğan tazminat istemi incelenmiş; zararın artmasına kiracının sebebiyet verdiği anlaşıldığından tazminat miktarından hakkaniyet indirimi yapılmadan karar verilmesi doğru bulunmayarak karar bozulmuştur; konuta uygulanması yoruma açıktır. Tazminatın tutarı ve koşulları bu dosyada anlatılmıyor.

Salt zilyetliğin korunmasına yönelik davalara sulh hukuk mahkemesi bakar (HMK m.4/1-c). Gasp veya saldırıdan doğan dava hakkı, zilyedin fiili ve failini öğrenmesinden başlayarak 2 ay ve her hâlde fiilin üzerinden 1 yıl geçmekle düşer (TMK m.984). Gaspta davalı, geri almayı gerektirecek üstün bir hakka sahip olduğunu derhâl ispat ederse geri vermekten kaçınabilir (TMK m.982). Kilit, kesinti ya da eşya almanın gasp veya saldırı sayılıp sayılmayacağı somut olaya göre değişir.