Ev Sahibi İzinsiz Eve Girebilir mi? Evi Göstermek Zorunda mısınız?

Bu maddede (TBK m.319) ev sahibine kiracıya sormadan girme yetkisi veren bir cümle yok; bu, lafızdan çıkarılan bir sonuçtur. TBK m.319'a göre kiracı yalnız bakım, satış ya da sonraki kiralama için zorunlu olduğu ölçüde gezip görmeye izin vermekle yükümlüdür ve ev sahibi bunu uygun bir süre önce bildirmek zorundadır. Rızaya aykırı girişin ceza yönü için aşağıdaki sorulara bakın.

Kanuna göre kiracı, bakım, satış ya da sonraki kiralama için zorunlu olduğu ölçüde, kiraya verenin ve onun belirlediği üçüncü kişinin evi gezip görmesine izin vermekle yükümlüdür. Ev sahibi bunu uygun bir süre önce bildirmek ve kiracının yararlarını göz önünde tutmak zorundadır. Kiracının indirim ve zarar giderme hakları saklıdır; hangi hâlde doğduğu bu sayfada anlatılmıyor.

TBK m.319/3, gezilip görüleceğinin uygun bir süre önce bildirilmesini ister; gün sayısı kanunda yazmıyor. Bildirimin yazılı mı sözlü mü olacağı, saat aralığı ve haftada kaç kez gezdirilebileceği de kanunda ve bu sayfada anlatılan kararlarda yer almıyor; somut olaya göre değişir.

Yargıtay 3. HD'nin bir kararının gerekçesine göre kiracı izin vermezse bunun için kiraya verenin dava açması gerekir. Aynı dairenin uyuşmazlık giderme kararına göre bu davada önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu, kiracının izin borcunun kalktığı anlamına gelmez; gösterme izni davasının sonucu olarak fesih, tahliye ya da tazminat ile reddin diğer sonuçları bu sayfada anlatılmıyor.

Yargıtay 3. HD'nin bir kararının gerekçesine göre mahkemenin kiracının özel hayatının gizliliği, kiralananın niteliği ve bulunduğu mevkii gibi etkenleri tartarak satışın yapılabileceği makul bir süre ile bu süre içinde hangi gün ve saatlerde gösterileceğini belirlemesi gerekir. Aynı kararda, şartları oluştuğunda gösterilmesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı da verilebileceği belirtilmiştir. Somut süre, gün ve saat olaya göre değişir; genel bir kural değildir.

Kanuna göre bir kimsenin konutuna rızasına aykırı olarak giren kişi, mağdurun şikâyeti üzerine cezalandırılır (TCK m.116/1). Yargıtay ceza dairelerinin kilit değiştirme olaylarındaki kararlarında eylem kimi zaman konut dokunulmazlığının ihlali (TCK m.116), kimi zaman hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m.154) olarak değerlendirilmiş; suç olup olmadığı ve türü somut olaya göre değişir. Bu kararlar kilit değiştirme olaylarıdır; evin gösterilmesine dair değildir. Kilit değiştirilmeden girişle ilgili Yargıtay kararı bu sayfada anlatılmıyor.

Konut dokunulmazlığının ihlalinin temel hâli (TCK m.116/1) ve hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m.154/1) şikâyete bağlı suçlardır; ceza şikâyeti süresi altı aydır ve zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Başka başvuruların süreleri ile cebir ya da tehdit kullanılması ve gece vakti işlenmesi hâlleri (TCK m.116/4) bu sayfada anlatılmıyor.

Bu maddenin geçerli olup olmadığı bu sayfada anlatılmıyor. Kanunda yalnız şu lafız var: kiracı zorunlu ölçüde izin vermekle yükümlüdür ve kiraya veren gezilip görüleceğini uygun bir süre önce bildirmek zorundadır.

TBK m.319'da bu durumu düzenleyen bir cümle yok; lafız kiracının izin vermesinden söz eder. Ceza kanunu, bir kimsenin konutuna rızasına aykırı olarak girmeyi mağdurun şikâyeti üzerine cezalandırır (TCK m.116/1); somut bir olayda girişin rızaya aykırı olup olmadığı ve suç oluşup oluşmadığı bu sayfada değerlendirilmiyor. Kilit değiştirilmeden, anahtarla ya da açık kapıyla girişe dair Yargıtay kararı, sözleşmedeki izin, önceden verilmiş rıza ve acil durumlar da bu sayfada anlatılmıyor.

Kanun 'ev sahibinin belirlediği üçüncü kişi'den söz eder ve emlakçıyı ayrıca anmaz. Emlakçının tek başına girmesi, anahtar bırakılması, fotoğraf veya video çekimi bu sayfada anlatılmıyor.

TBK m.319/1, kiracının kiralananın ayıplarının giderilmesine ya da zararların önlenmesine yönelik çalışmalara katlanmakla yükümlü olduğunu söyler; kiraya veren çalışmaları uygun bir süre önce bildirmek ve kiracının yararlarını göz önünde tutmak zorundadır (m.319/3). Bu çalışmaların ayrıntıları ve acil durumda girişin hukuki sonucu bu sayfada anlatılmıyor.