Arabuluculuk (iş davalarında dava şartı)

Tanım

Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (İMK m.3/1). Bu kural iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarına uygulanmaz (m.3/3). Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucuya başvurulmadan dava açılırsa dava usulden reddedilir. İşe iade davasında ise İşK m.20/1, kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren 2 hafta içinde arabulucuya başvurulabilmesine imkân tanır; bu yolun işe iade dışındaki davalarda işleyip işlemediği ve işe iadede hangi hâllerde işlediği bu sitede anlatılmıyor. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.3/17); bu durma kuralının İşK m.26'daki fesih hakkı süresine ve İŞKUR başvuru süresine etkisi bu sitede anlatılmıyor. Anlaşılamazsa son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenir; işe iadede dava, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde açılır (İşK m.20/1). Arabuluculukta anlaşılırsa anlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz.

İMK m.3/1, m.3/2, m.3/3, m.3/5, m.3/17; İşK m.20/1; HUAK m.18/5

Örnek

Temsilî örnek

Bir işçi, işçi alacağı için arabulucuya başvurmadan doğrudan iş mahkemesinde dava açar. Kanuna ya da bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Başvurulmadan dava açılırsa dava usulden reddedilir; anlaşılamazsa son tutanağın aslı veya onaylı örneği dilekçeye eklenir. Arabuluculukta anlaşılırsa anlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu kuralın dışındadır.

Sık karıştırılan

Arabuluculuk (kira): Kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk ayrıca düzenlenir (HUAK m.18/B-1-a). İş davalarında ise dava şartı İMK m.3/1'e dayanır.
Arabuluculuk anlaşma belgesi: Dava şartı, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmasıdır. Anlaşma belgesi ise arabuluculukta anlaşmaya varılırsa düzenlenen belgedir.

Süreler

Durum	Süre	Ne zaman başlar?	Dayanak
Kıdem tazminatı alacağının zamanaşımı Dosya 020	5 yıl.	Sürenin ne zaman başladığı somut olaya bağlı olabilir; bu dosyada anlatılmıyor. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabulucu bürosuna başvurudan son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (İMK m.3). Bu kuralın İşK m.26'daki fesih hakkı süresine etkisi bu sayfada anlatılmıyor.	İşK Ek m.3; İMK m.3
Usulüne uygun arabuluculuk anlaşma belgesi: TBK m.420 ibra şartlarının uygulanması (ibradan ayrı konu) Dosya 021	TBK m.420'deki 1 aylık bekleme şartı aranmaz (Yargıtay'ın bir kararına göre)	Yalnız usulüne uygun yürütülmüş bir arabuluculuk faaliyeti sonunda düzenlenen anlaşma belgesi için; anlaşılan konularda taraflarca dava açılamaz (HUAK m.18/5), ancak belge de irade beyanlarının sağlıklı olması gibi geçerlilik şartlarına tabidir, yani geçersizlik nedenleri saklı kalır. Aynı kararda, uyuşmazlık ve usulüne uygun müzakere yokken düzenlenen ihtiyari arabuluculuk tutanağı o olayda geçerli arabuluculuk anlaşma belgesi sayılmadı; belgenin TBK m.420'deki koşullara veya ifaya ilişkin hükümlere göre değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.	HUAK m.18/5; 9. HD 2024/10855 E., 2024/15300 K., 27.11.2024
Dava açmadan önce arabulucuya başvuru (işçilik alacağı ve işe iade) Dosya 021	Dava şartı	Kanuna ya da iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (İş Mahkemeleri Kanunu (İMK) m.3/1). Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (İMK m.3/17). İbranın ya da istifanın geçersizliğini ileri süren bir davanın bu kapsama girip girmediği ve dava sürelerinin işleyişi bu sayfada anlatılmıyor; işe iade ve işçilik alacaklarının süreleri için Dosya 022.	İMK m.3/1, m.3/17
İşe iade için arabulucuya başvuru Dosya 022	1 ay	Fesih bildiriminin tebliği tarihi. İş sözleşmesinin feshi sonucunu doğuracak bildirimler her hâlde yazılı yapılır (İşK m.109); yazılı bildirim yapılmadığı durumda sürenin başlangıcı bu sayfada anlatılmıyor, feshin size bildirildiği günden (önel verilse bile) saymak güvenlidir. Arabulucuya başvurmadan açılan dava usulden reddedilir; doğrudan açılan davanın ret kararı kesinleşirse, kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren 2 hafta içinde arabulucuya başvurulabilir (kanundaki ek yol; hangi hâllerde işlediği bu sayfada ele alınmadı). Süre kısadır: 1 aylık süre kaçırılırsa işe iade yolu kapanabilir; ayrıntısı bu sayfada yok. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez; bu durma kuralının İŞKUR başvuru süresine etkisi bu sayfada ele alınmadı.	İşK m.20/1; İMK m.3/2, m.3/17
Arabuluculukta anlaşılamazsa iş mahkemesinde dava Dosya 022	2 hafta	Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren. Dilekçeye son tutanağın aslı ya da arabulucu tarafından onaylanmış örneği eklenir. Arabuluculukta anlaşılırsa, anlaşılan konuda taraflarca dava açılamaz.	İşK m.20/1; İMK m.3/2; HUAK m.18/5
Doğrudan açılan davanın usulden reddi sonrası arabulucuya başvuru (kanundaki ek yol) Dosya 022	2 hafta	Kesinleşen ret kararının resen tebliği tarihinden itibaren; ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Bu süre içinde arabulucuya başvurulabilir; arabulucuya başvuru dava şartı olduğu için anlaşılamazsa dava yine son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde açılır. Bu yolun hangi durumlarda işlediği bu sayfada ele alınmadı; asıl yol fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmaktır.	İşK m.20/1
Dava açmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 023	Dava şartı; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur	Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (İMK m.3/17); arabulucuya başvurulmamışsa dava şartı eksik kalır. Arabuluculuğun bu tablodaki öteki sürelere (ör. fesih hakkını kullanma süresi) etkisi burada anlatılmıyor.	7036 s. İMK m.3
Arabuluculukta varılan anlaşma belgesi Dosya 023	Süre yok; anlaşılan konularda dava açılamaz, belge şerhle ya da birlikte imzayla ilam niteliği kazanır	İcra edilebilirlik şerhi verildiği ya da taraflar, avukatları ve arabulucu belgeyi birlikte imzaladığı andan itibaren belge ilam niteliğindedir (kanunların şerhi zorunlu kıldığı haller hariç); anlaşılan hususlar hakkında ayrıca dava açılamaz. İmzadan önce içeriği dikkatle okumak önemlidir. Birlikte imza yolunda tarafların avukatlarının da imzası aranır (m.18/4).	6325 s. HUAK m.18/2, 18/4, 18/5
Bildirim şartına uyulmaksızın feshinden kaynaklanan tazminatın (ihbar tazminatının) zamanaşımı Dosya 024	5 yıl	25.10.2017'den sonra sona eren sözleşmelerde uygulanır; sürenin başlangıç anı bu sayfada ele alınmadı. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.	İşK Ek m.3/b; İşK Geçici m.8; İMK m.3/17
İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı davası (işverenin açacağı ihbar tazminatı davası dahil) Dosya 024	Dava açmadan önce arabulucuya başvuru (dava şartı)	Dava açılmadan önce. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.	İMK m.3/1, 3/2, 3/17
Yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi Dosya 025	5 yıl	İş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren; 25.10.2017'den sonra sona eren iş sözleşmelerinde uygulanır, daha önce başlamış süreler eski hükümlere tabi olmaya devam eder. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur. İşK kapsamında (m.4 bazı işleri hariç tutar).	İşK Ek m.3, Geçici m.8, m.59/1; İMK m.3/17
Yıllık izin ücreti alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 025	Dava şartı	Dava açılmadan önce; işçi veya işveren alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.	İMK m.3/1, 3/2, 3/17
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ücret alacaklarında zamanaşımı Dosya 026	5 yıl	Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır; başlangıç anı bu sayfada anlatılmıyor. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur.	İşK m.32; İMK m.3/17
Ücret alacağı için dava açılmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 026	Dava şartı	İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; başvurulmadan dava açılırsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur; arabuluculuk sürelerinin ayrıntısı bu sayfada anlatılmıyor.	İMK m.3/1-2, m.3/17
Fazla çalışma ücreti için dava açmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 027	Dava şartı	Kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur. Arabuluculukta anlaşılan konularda dava açılamaz (HUAK m.18/5). Zamanaşımı süresi bu sayfada anlatılmıyor; süre kaçmadan avukata, maddi imkânınız yoksa baro adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.	İMK m.3/1, m.3/17; HUAK m.18/5

Bu terimin geçtiği dosyalar

İlgili terimler

Sözlüğe dön