Haklarını Öğren
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
Tanım
İş Kanunu kapsamında genel olarak çalışma süresi haftada en çok 45 saattir; fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmadır ve her saati için ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %50 yükseltilmesiyle ödenir (İşK m.63, m.41). Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse, ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve her saati için artış %25'tir. Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı gerekir (İşK m.41); Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil) bu onay yazılıdır ve zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda aranmaz; fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz; denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür; sonuç olaya göre değişir. Fazla çalışma ücretinin zamanaşımı süresi bu sitede anlatılmıyor.
İşK m.41, m.63; Fazla Çalışma Yönetmeliği m.9 (ÇSGB metni, erişim 18.10.2026); Yargıtay 9. HD 2025/9772 E., 2026/4402 K.
Örnek
Temsilî örnek
Sözleşmesinde haftalık çalışma süresi 45 saat olan bir işçi, bir hafta 50 saat çalışır ve bunun karşılığını sorar. Kanuna göre haftalık 45 saati aşan çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde fazla çalışmadır ve her saati için ücret, saat başına düşen normal ücretin %50 yükseltilmesiyle ödenir. Denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı gerekir (Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre, kanun değil: zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda aranmaz) ve fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararlarına göre fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bunu ispatla yükümlüdür; sonuç olaya göre değişir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, ortalamayı aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve artış %25'tir.
Sık karıştırılan
Denkleştirme: Denkleştirme haftalık normal çalışma süresinin günlere farklı dağıtılmasıdır; uygulandığında haftalık ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz (İşK m.41, m.63).
Serbest zaman (fazla çalışma karşılığı): Serbest zaman, işçi isterse zamlı ücret yerine kullanılır: fazla çalışmanın her saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmanın her saati için 1 saat 15 dakika (İşK m.41). Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından alındı, erişim 18.10.2026) işverene yazılı başvurulur ve serbest zaman işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren kullanılır.
Süreler
| Durum | Süre | Ne zaman başlar? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Fazla çalışma ücreti Dosya 027 | Saat ücreti %50 yükseltilir | Haftalık 45 saati aşan çalışmanın her saati için; denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz. | İşK m.41 |
| Fazla sürelerle çalışma Dosya 027 | Saat ücreti %25 yükseltilir | Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, ortalama haftalık süreyi aşan ve 45 saate kadar yapılan çalışma için. | İşK m.41 |
| Fazla çalışmanın yıllık sınırı ve onay Dosya 027 | Bir yılda en çok 270 saat | Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı gerekir. Sınırı aşan çalışmanın karşılığı bu sayfada anlatılmıyor. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) onay yazılıdır, zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda aranmaz ve işçi onayı 30 gün önceden işverene yazılı bildirerek geri alabilir. | İşK m.41; Yönetmelik m.9 |
| Denkleştirme Dosya 027 | Genel olarak iki ay (toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar); turizm sektöründe dört ay (toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar) | Taraflar anlaşırsa haftalık süre günlere farklı dağıtılabilir (günde 11 saati aşmamak koşuluyla); bu hâlde iki aylık süre içinde haftalık ortalama 45 saati aşamaz. Ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz. Turizm sektöründe denkleştirme süresi dört aydır (İşK m.63). | İşK m.41, m.63 |
| Zam yerine serbest zaman Dosya 027 | Fazla çalışmanın her saati için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalışmanın her saati için 1 saat 15 dakika; altı ay zarfında | İşçi isterse. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) işverene yazılı başvurulur ve serbest zaman işverenin, işin veya işyerinin gereklerine uygun olarak belirlediği tarihten itibaren kullanılır. | İşK m.41; Yönetmelik m.6 |
| Gece çalışmasında fazla çalışma Dosya 027 | Gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz | Gece, en geç saat 20.00'de başlayarak en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat süren dönemdir (İşK m.69). Gece çalışmaları 7,5 saati geçemez; turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol araştırma, arama ve sondaj faaliyetleri kapsamında yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla 7,5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabilir. Fazla Çalışma Yönetmeliği'ne göre (kanun değil; Yönetmelik metni ÇSGB yayımından, 18.10.2026) gece sayılan gün döneminde yürütülen işlerde fazla çalışma yaptırılamaz, şu kadar ki gündüz işi sayılan çalışmalara ek olarak Yönetmelikte öngörülen fazla çalışmalar gece döneminde yapılabilir (m.7/b); bu istisnanın kapsamı bu sayfada anlatılmıyor. Gece çalışmasında fazla çalışma yasağına ya da 7,5 saat sınırına rağmen yapılan çalışmanın karşılığı bu sayfada anlatılmıyor. | İşK m.41, m.69; Yönetmelik m.7 |
| Fazla çalışma ücreti için dava açmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 027 | Dava şartı | Kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi alacağı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur. Arabuluculukta anlaşılan konularda dava açılamaz (HUAK m.18/5). Zamanaşımı süresi bu sayfada anlatılmıyor; süre kaçmadan avukata, maddi imkânınız yoksa baro adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz. | İMK m.3/1, m.3/17; HUAK m.18/5 |