Haklarını Öğren
Denkleştirme
Tanım
Taraflar anlaşırsa haftalık normal çalışma süresi, günde 11 saati aşmamak koşuluyla, haftanın çalışılan günlerine farklı şekilde dağıtılabilir; bu hâlde iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi normal haftalık çalışma süresini aşamaz (İşK m.63). Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir; turizm sektöründe süre dört aydır ve toplu iş sözleşmeleri ile altı aya kadar artırılabilir. Denkleştirme uygulanan hâllerde haftalık ortalama normal haftalık süreyi aşmadıkça, bazı haftalarda toplam 45 saat aşılsa da bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz (m.41). Uygulama şekilleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yönetmeliğiyle düzenlenir (m.63).
İşK m.63, m.41
Örnek
Temsilî örnek
Haftalık normal çalışma süresi 45 saat olan bir işyerinde taraflar, süreyi haftanın çalışılan günlerine farklı dağıtmak üzere anlaşır. Bir işçi bazı haftalarda 50 saat, diğer haftalarda 40 saat çalışır ve 50 saatlik haftalar için fazla mesai ücreti isteyip isteyemeyeceğini sorar. Kanuna göre denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama normal haftalık süreyi aşmadıkça, bazı haftalarda toplam 45 saat aşılsa da bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz. Bunun için günlük çalışma 11 saati aşmamalı ve iki aylık süre içinde haftalık ortalama normal haftalık süreyi aşmamalıdır. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar artırılabilir; turizm sektöründe süre dört aydır ve toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar artırılabilir.
Sık karıştırılan
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma: Fazla çalışma, kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmadır ve saat ücreti %50 yükseltilir (İşK m.41). Denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz.
Süreler
| Durum | Süre | Ne zaman başlar? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Fazla çalışma ücreti Dosya 027 | Saat ücreti %50 yükseltilir | Haftalık 45 saati aşan çalışmanın her saati için; denkleştirme uygulanıyorsa haftalık ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz. | İşK m.41 |
| Denkleştirme Dosya 027 | Genel olarak iki ay (toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar); turizm sektöründe dört ay (toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar) | Taraflar anlaşırsa haftalık süre günlere farklı dağıtılabilir (günde 11 saati aşmamak koşuluyla); bu hâlde iki aylık süre içinde haftalık ortalama 45 saati aşamaz. Ortalama aşılmadıkça bazı haftalarda 45 saat aşılsa da fazla çalışma sayılmaz. Turizm sektöründe denkleştirme süresi dört aydır (İşK m.63). | İşK m.41, m.63 |