Haklarını Öğren
Yıllık ücretli izin
Tanım
İş Kanunu kapsamında (m.4 bazı işleri hariç tutar), işe başladığı günden itibaren, deneme süresi dahil, en az bir yıl çalışmış işçiye yıllık ücretli izin verilir; bu izin hakkından vazgeçilemez (İşK m.53). İzin süresi hizmet süresine göre bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) en az 14 gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az en az 20 gün, on beş yıl (dahil) ve daha fazla en az 26 gündür; ancak 18 ve daha küçük yaştaki ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin 20 günden az olamaz ve yer altı işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır; süreler asgaridir ve iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. İşveren, izin dönemine ilişkin ücreti işçinin izne başlamasından önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır (m.57); iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona ererse hak kazanıp kullanılmayan izin sürelerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir ve bu ücrete ilişkin zamanaşımı sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren başlar (m.59). Hangi hizmet yılının izninde hangi bandın uygulanacağı, Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği ve m.4 kapsamı dışında kalan işlerde izin kuralları bu sitede anlatılmıyor.
İşK m.53, m.57/1, m.59/1
Örnek
Temsilî örnek
Üç yıldır aynı işyerinde çalışan, İş Kanunu kapsamındaki bir işçi, yıllık ücretli izninin kaç gün olduğunu ve izin ücretinin ne zaman ödeneceğini sorar. Kanun izin süresini hizmet süresine bağlar; hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlar için süre en az 14 gündür. Süre asgaridir; iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. İşveren, izin dönemine ilişkin ücreti işçinin izne başlamasından önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Kanuna göre 18 ve daha küçük yaştaki ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin 20 günden az olamaz; yer altı işlerinde çalışanların izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır. İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona ererse, hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerinin ücreti sona erme tarihindeki ücret üzerinden ödenir.
Sık karıştırılan
Bildirim süresi (ihbar): İşveren sözleşmeyi feshederse bildirim süresi ve yeni iş arama izinleri yıllık ücretli izin süreleriyle iç içe giremez (İşK m.59/2); yıllık izin bildirim süresinden ayrı bir kavramdır.
Kıdem tazminatı: Kullanılmayan izin ücreti sözleşme herhangi bir nedenle sona erince ödenir (İşK m.59); kıdem tazminatı ise ayrı şartlara bağlıdır ve sözleşmenin sona erdiği her durumda doğmaz.
Süreler
| Durum | Süre | Ne zaman başlar? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında, yıllık ücretli izin hakkının doğması için işyerinde çalışma süresi Dosya 025 | En az 1 yıl | İşçinin işe başladığı günden itibaren; deneme süresi bu bir yıla dahildir. Aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilir. Bir yıllık süre içinde İşK m.55'te sayılan haller dışındaki sebeplerle devamın kesilmesi hâlinde boşluğu karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir. Niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde bu hükümler uygulanmaz. İşK m.4 bazı işleri kapsam dışında bırakır (ör. deniz ve hava taşıma işleri, ev hizmetleri), ancak sayılan bazı işleri (ör. havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler) yeniden kapsama alır; kapsam dışı işlerde ne uygulanacağı bu sayfada anlatılmıyor. | İşK m.53/1, 53/3, 54/1-2 |
| Hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olan işçi için yıllık ücretli izin süresi Dosya 025 | En az 14 gün | Bir yıllık hizmet süresi dolduktan sonra izin hakkı doğar; hesaplanan her hizmet yılına karşılık izin gelecek hizmet yılı içinde kullanılır. İşK kapsamında (m.4 bazı işleri hariç tutar); süreler asgaridir, iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. İzin hakkından vazgeçilemez. | İşK m.53/4, 54/4 |
| Hizmet süresi beş yıldan fazla, on beş yıldan az olan işçi için yıllık ücretli izin süresi Dosya 025 | En az 20 gün | Kanun izin süresini hizmet süresine bağlar (İşK m.53/4); hesaplanan her hizmet yılına karşılık izin gelecek hizmet yılı içinde kullanılır (İşK m.54/4). Hangi hizmet yılının izninde hangi bandın (beş yıldan fazla, on beş yıldan az) uygulanacağının ayrıntısı bu sayfada anlatılmıyor. İşK kapsamında (m.4 bazı işleri hariç tutar); süreler asgaridir, iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. İzin hakkından vazgeçilemez. | İşK m.53/4, 54/4 |
| Hizmet süresi on beş yıl (dahil) ve daha fazla olan işçi için yıllık ücretli izin süresi Dosya 025 | En az 26 gün | Kanun izin süresini hizmet süresine bağlar (İşK m.53/4); hesaplanan her hizmet yılına karşılık izin gelecek hizmet yılı içinde kullanılır (İşK m.54/4). Hangi hizmet yılının izninde hangi bandın (on beş yıl dahil ve fazlası) uygulanacağının ayrıntısı bu sayfada anlatılmıyor. İşK kapsamında (m.4 bazı işleri hariç tutar); süreler asgaridir, iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. İzin hakkından vazgeçilemez. | İşK m.53/4, 54/4 |
| 18 ve daha küçük yaştaki ya da 50 ve daha yukarı yaştaki işçiye verilecek yıllık ücretli izin süresi Dosya 025 | 20 günden az olamaz | Yaşın hangi tarihe göre belirleneceği bu sayfada anlatılmıyor; kanun "onsekiz ve daha küçük" ve "elli ve daha yukarı" yaşı söyler, yani 18 ve 50 yaş da bu gruba girer. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır. İşK kapsamında (m.4 bazı işleri hariç tutar); süreler asgaridir, iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. | İşK m.53/4-6 |
| Yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi Dosya 025 | 5 yıl | İş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren; 25.10.2017'den sonra sona eren iş sözleşmelerinde uygulanır, daha önce başlamış süreler eski hükümlere tabi olmaya devam eder. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur. İşK kapsamında (m.4 bazı işleri hariç tutar). | İşK Ek m.3, Geçici m.8, m.59/1; İMK m.3/17 |
| Yıllık izin ücreti alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvuru Dosya 025 | Dava şartı | Dava açılmadan önce; işçi veya işveren alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur. | İMK m.3/1, 3/2, 3/17 |