Haklarını Öğren
Önemli: Bu sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî nitelik taşımaz, hukuki danışmanlık ya da avukatlık hizmeti değildir ve hata içerebilir. Kendi durumunuzla ilgili bir karar vermeden önce bir avukata veya maddi imkânınız yoksa baroların adli yardım bürosuna başvurun. Yasal uyarı

Hak düşürücü süre

Tanım

Bir hakkın yalnız kanunda belirlenen süre içinde kullanılabildiği süre. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar hak düşürücü süre işlemez (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, HUAK m.18/A-15). Kira hukukunda örneğin ihtiyaç nedeniyle tahliye davasının 1 aylık süresinde bu aralık işlemez: Yargıtay'ın bir kanun yararına bozma kararında bu aralık 1 aylık süreden sayılmadı (TBK m.350/1; 3. HD 2025/2548 E., 2025/5852 K.), uyuşmazlık giderme kararının gerekçesine göre de dava açma hakkı doğduktan sonra arabulucuya başvuran kiraya veren, arabuluculukta geçen süre yüzünden dava süresinden bir şey kaybetmez (3. HD 2025/1495 E., 2025/3048 K.). Yargıtay'a göre dava açma süresi kamu düzenine ilişkindir; davalı ileri sürmese bile mahkemece kendiliğinden göz önünde bulundurulur (3. HD 2024/4166 E., 2025/1495 K.; 3. HD 2025/1495 E., 2025/3048 K.). Tahliye taahhüdünde ise Yargıtay'ın bir kararına göre taahhüt edilen tarihi izleyen 1 aylık süre geçtikten sonra başlatılan takip süresinde değildir (TBK m.352/1; 8. HD 2017/4711 E., 2018/2893 K.).

HUAK m.18/A-15; TBK m.350/1, 352/1

Örnek

Temsilî örnek

Bir kiraya veren, ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açmak istiyor ve arabuluculuk bürosuna başvuruyor. Arabuluculukta geçen süre, davanın 1 aylık süresinden sayılır mı? Kanuna göre arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar hak düşürücü süre işlemez (HUAK m.18/A-15). Yargıtay'ın bir kanun yararına bozma kararında bu aralık 1 aylık süreden sayılmadı. Uyuşmazlık giderme kararının gerekçesine göre başvuru, dava açma hakkı doğduktan sonra dava süresi içinde yapılmalıdır; bu durumda durmuş dava süresi kaldığı yerden devam eder. Yargıtay'a göre dava açma süresi kamu düzenine ilişkindir; davalı ileri sürmese bile mahkemece kendiliğinden göz önünde bulundurulur.

Sık karıştırılan

  • Zamanaşımı: Kanun, arabuluculuk aralığında zamanaşımının durduğunu, hak düşürücü sürenin ise işlemediğini yazar (HUAK m.18/A-15). Hak düşürücü sürede hak yalnız kanunda belirlenen süre içinde kullanılabilir.

Süreler

DurumSüreNe zaman başlar?Dayanak
Ödeme süresi dolunca tahliye davası Dosya 012Ödeme süresi dolduktan sonra sulh hukuk mahkemesinde dava; davadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdırİhtardaki ödeme süresinin sonu. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar hak düşürücü süre işlemez. Genel mahkemede (sulh hukuk) açılacak fesih ve tahliye davası için kanun ayrı bir süre koymaz; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, on yıllık uzama sonunda yapılan feshe ilişkin bir kararının gerekçesinde, ödenmeyen kira (TBK m.315) ve sözleşmeye aykırılık (TBK m.316) sebebiyle açılacak fesih ve tahliye davalarının makul sürede açılması gerektiğini belirtmiştir (3. HD 2025/5740 E., 2025/6197 K.). Makul sürenin ne kadar olduğu bu sayfada verilmez; icra yolundaki süreler bundan ayrıdır. Gecikme riski için bir avukata veya maddi imkânınız yoksa baroların adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.TBK m.315; HMK m.4/1-a; HUAK m.18/B-1a, 18/A-15
Dava öncesi zorunlu arabuluculuk Dosya 013Dava yollarında gerekir; ilamsız icra yoluyla tahliyede gerekmezArabulucuya gidilmeden açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar hak düşürücü süre işlemez. İhtiyaç davasında Yargıtay'a göre başvuru, dava açma süresi başladıktan sonra, dava süresi içinde yapılmalıdır.HUAK m.18/B-1a, 18/A-2, 18/A-15
Dava öncesi arabulucuya başvuru Dosya 015Her iki yolda da dava şartıDava açılmadan önce. Başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar hak düşürücü süre işlemez (HUAK m.18/A-15); ancak Yargıtay, TBK m.350 ihtiyaç davasında dava açma süresi başlamadan yapılan başvuruyu dava şartı için yeterli saymadı (3. HD 2025/1495 E., 2025/3048 K., uyuşmazlık giderme). 2. yoldaki bir aylık süre için de benzer risk olabilir; başvuru zamanı için bir avukata danışın, maddi imkânınız yoksa baroların adli yardım bürosuna başvurun. 1. yolda bu konuda Yargıtay ilkesi bulunamadı. Bu sayfa icra yolunu ele almazHUAK m.18/B-1, 18/A-15
Fesih bildirimi ve tahliye davası (dava öncesi arabulucu şartı) Dosya 018Fesih yazılı olmalıdır; dava öncesi arabulucuya başvuru zorunluAykırılık ihtarda verilen sürede giderilmezse kiraya veren sözleşmeyi feshedebilir; fesih bildirimi yazılı olmalıdır (TBK m.348). İhtardan sonra ayrıca ayrı bir fesih bildirimi gerekip gerekmediği bu sayfada yanıtlanmamıştır. Sonra arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açılır. Ödenmeyen kira gibi ilamsız icra yoluyla tahliye bu arabulucu şartının dışındadır. Dava şartı arabuluculukta başvurudan son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (HUAK m.18/A-15). Genel mahkemede (sulh hukuk) açılacak fesih ve tahliye davası için kanun ayrı bir süre koymaz; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, on yıllık uzama sonunda yapılan feshe ilişkin bir kararının gerekçesinde, ödenmeyen kira (TBK m.315) ve sözleşmeye aykırılık (TBK m.316) sebebiyle açılacak fesih ve tahliye davalarının makul sürede açılması gerektiğini belirtmiştir (3. HD 2025/5740 E., 2025/6197 K.). Makul sürenin ne kadar olduğu bu sayfada verilmez; icra yolundaki süreler bundan ayrıdır. Gecikme riski için bir avukata veya maddi imkânınız yoksa baroların adli yardım bürosuna başvurabilirsiniz.TBK m.348; HUAK m.18/B-1a, 18/A-15; HMK m.4/1-a

Bu terimin geçtiği dosyalar

İlgili terimler

Sözlüğe dön

Genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir. Mevzuat ve Yargıtay uygulaması değişebilir; örnek temsilîdir, gerçek bir olayı anlatmaz. Kendi durumunuz için bir avukata veya maddi imkânınız yoksa baroların adli yardım bürosuna başvurun.