Haklarını Öğren
Çalışmaktan kaçınma hakkı (İşK m.34)
Tanım
Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir (İşK m.34). Bu şartlar gerçekleştiğinde kaçınma sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev sayılmaz, işçilerin iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerlerine yeni işçi alınamaz. Bu hak şartlara bağlıdır: şartlar oluşmadan işe gitmemek işçi aleyhine sonuç doğurabilir; kanun haklı bir sebebe dayanmaksızın belirli ölçüde işe devam etmemeyi işveren yönünden fesih nedeni sayar (m.25/II-g). Çalışmaktan kaçınma sözleşmeyi sona erdirmek (istifa ya da fesih) değildir; ücretin ödenmemesi işçiye bildirim süresini beklemeden haklı nedenle fesih imkânı da verir (m.24/II-e; gecikmenin bu kapsama girip girmediği olaya göre değişir; m.26 ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanan fesih yetkisine, diğer tarafın fiili öğrendiği günden başlayan altı iş günü ve her halde fiilden itibaren bir yıllık süre koyar (işçinin olayda maddi çıkar sağlaması hâlinde bir yıllık süre uygulanmaz), bu sürelerin ücret ödenmemesinde nasıl işlediği bu sitede anlatılmıyor), ancak çalışmaktan kaçınma ile fesih iki ayrı haktır. Sınır gününün nasıl sayıldığı bu sitede anlatılmıyor.
İşK m.34, m.25/II-g, m.24/II-e, m.26
Örnek
Temsilî örnek
Maaşı ödenmeyen bir işçi, işe gitmeyebilip gitmeyemeyeceğini ve bunun sonucunu sorar. Kanuna göre ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir (İşK m.34). Bu şartlar gerçekleştiğinde kaçınma toplu olsa bile grev sayılmaz, iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerlerine yeni işçi alınamaz. Şartlar oluşmadan işe gitmemek ise işçi aleyhine sonuç doğurabilir; kanun haklı bir sebebe dayanmaksızın belirli ölçüde işe devam etmemeyi işveren yönünden fesih nedeni sayar (m.25/II-g). Çalışmaktan kaçınma sözleşmeyi sona erdirmek değildir; çalışmaktan kaçınma ile fesih iki ayrı haktır. Yirmi günün nasıl sayıldığı bu sitede anlatılmıyor.
Sık karıştırılan
Haklı nedenle fesih: Haklı nedenle fesihte sözleşme bildirim süresi beklenmeden sona erer; çalışmaktan kaçınma sözleşmeyi sona erdirmez. Ücretin ödenmemesi işçiye ayrıca haklı nedenle fesih imkânı verir (İşK m.24/II-e); gecikmenin bu kapsama girip girmediği olaya göre değişir. m.26 ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanan fesih yetkisine, diğer tarafın fiili öğrendiği günden başlayan altı iş günü ve her halde fiilden itibaren bir yıllık süre koyar (işçinin olayda maddi çıkar sağlaması hâlinde bir yıllık süre uygulanmaz); bu sürelerin ücret ödenmemesinde nasıl işlediği bu sitede anlatılmıyor.
Grev: İşK m.34'ün şartları gerçekleştiğinde işçilerin kişisel kararlarına dayanan kaçınma toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez; şartlar yoksa bu koruma tanınmaz.
Süreler
| Durum | Süre | Ne zaman başlar? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında ücretin ödenmemesi hâlinde işçinin çalışmaktan kaçınabilmesi Dosya 026 | 20 gün | Ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde, mücbir bir neden dışında ücret ödenmezse işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir; sınır gününün nasıl sayıldığı bu sayfada anlatılmıyor. Bu şartlar gerçekleştiğinde kaçınma toplu olsa bile grev sayılmaz; çalışmadıkları için iş akitleri feshedilemez ve yerlerine yeni işçi alınamaz. Gününde ödenmeyen ücret için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır (oranı bu sayfada anlatılmıyor). Koşullar sağlanmadan işe gitmemek işçi aleyhine sonuç doğurabilir (m.25/II-g). | İşK m.34, m.25/II-g |